LIC

चेकने व्यवहार करताना..

चेकने व्यवहार करताना.. चेक नाकारल्यानंतर बँकेने तुम्हाला कळवणे आणि चेक नाकारण्याची कारणे देणे आवश्यक आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या सूचनेनुसार बँकेने नाकारलेला चेक २४ तासांच्या आत संबंधित खातेदाराला पाठवणे आणि तो नाकारण्याचे कारण स्पष्ट करणे बंधनकारक असते. चेक हरवल्यास ती जबाबदारी खातेदाराची नाही, तर तो स्वीकारणार्‍या बँकेची असते. चेक वेळेत क्रेडिट झाला नाही तर तुम्हाला बँकेला स्टॉप पेमेंटची सूचना द्यावी लागते. यासाठी प्रत्येक बँकेनुसार ५0 ते २00 रुपये शुल्क आकारले जाते. तुमच्याकडे चेक बँकेत जमा केल्याचा पुरावा असेल आणि बँकेच्या हलगर्जीपणामुळे चेक गहाळ झालेला असेल तर तुम्ही बँकेकडे पैसे मागू शकता . रिझर्व्ह बँकेच्या सूचनेनुसार , डुप्लिकेट चेक मिळविण्यासाठी येणार्‍या खर्चाची भरपाई बँकेने खातेदाराला द्यावी. चेकच्या बाबतीत काय काळजी घ्यावी ? चेकवर लिहिताना नाव , रक्कम , तारीख व्यवस्थित लिहा. स्पेलिंग चुकीचे लिहू नका . तसेच,अक्षरे स्पष्ट असावीत. लिहिलेल्यावर पुन्हा पुन्हा लिहू नका . चेक ड्रॉपबॉक्समध्ये टाकण्याची सुविधा बँकांनी दिली असली तरी मोठय़ा रकमांच्या चेकच्या बाबतीत ते टाळलेले बरे. असे चेक बँकेत जाऊन भरावेत व त्याची पावती घेऊन ती सांभाळून ठेवावी . बँकेकडे चेक ट्रॅझेक्नशन सुविधा असल्यास तिचा जरुर लाभ घ्यावा . यामुळे चेक मशीनमध्ये टाकल्यावर त्याची फोटोकॉपी मिळते. या गोष्टीत लक्षात ठेवा चेक केवळ सहा महिने व्हॅलिड असतो. मात्र, १ एप्रिल २0१२ पासून तीन महिनेच वैध राहील. चेकवर योग्य वर्ष लिहिले असल्याची खात्री करून घ्या. बँकेत खाते उघडताना कोणती सही केली होती ते लक्षात ठेवा. चेक बाऊन्स झाला तर ७५ ते ३00 रुपये दंड भरावा लागतो चेक रद्द केला असेल तर एसआयसीआर नंबर खोडून टाका आणि कॅन्सल्ड असे लिहा . तुम्ही बँकेत भरलेला चेक बँकेकडून गहाळ होण्याचे किंवा बाकी पद्धतीने हरवण्याचे प्रकार काही वेळा होतात. अशा वेळी पुढील गोष्टी करता येतील.

पोस्टातली गुंतवणूक

पोस्ट म्हणजे सर्वसामान्यांचे गुंतवणुकीचे हक्काचे व्यासपीठ. आता हे पोस्ट खातेही कात टाकणार असून, पोस्टाची बँक होणार आहे. अर्थात पोस्टाचे प्रत्यक्ष बँकिंग रूप अवतरायला आणखी किमान २ वर्षे लागतील. पोस्टाच्या माध्यमातून राबविल्या जाणार्‍या अल्प बचत योजना भक्कमपणे पाय रोवून उभ्या आहेत. नेमक्या कोणत्या योजना पोस्टातर्फे राबविण्यात येतात, त्याबाबत काही टिप्स..  ￭ पोस्ट खात्याने केवळ टपाल साहित्याच्या विक्रीपुरतेच आपले क्षेत्र र्मयादित न ठेवता बँकेसारखी सेवा द्यावी आणि हे खाते व्यवसायाभिमुख बनवावे, अशी ब्रिटिशांची योजना होती. ￭ साधा, सोपा फॉर्म, स्थानिक पातळीवरच सर्व व्यवहार, नामांकनाची सोय, अशा सोयी-सुविधांमुळे अल्प बचतीच्या योजना स्वत:चे वेगळे स्थान राखून आहेत. ￭ या योजनांसाठी सरकारने अधिकृत अल्प बचत एजंट नेमले आहेत. ￭ बचत बँक खात्याबरोबरच मासिक प्राप्ती योजना (एम.आय.एस.), राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्रे (एन.एस.सी.), किसान विकास पत्र (के.व्ही.पी.), आवर्त ठेव (आर.डी.), मुदत ठेव योजना, सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी (पी.पी.एफ.), वरिष्ठ नागरिक बचत योजना (एस.सी.एस.एस.) यांचा प्रामुख्याने अल्प बचत योजनांत समावेश होतो. ￭ मासिक प्राप्ती योजना (एम.आय.एस.) : एकरकमी पैसे गुंतवून दरमहा व्याजाच्या पाने उत्पन्न मिळविण्यासाठी ही योजना आहे. विशेषत: स्वेच्छानिवृत्ती किंवा निवृत्ती घेणार्‍या व्यक्तींच्या दृष्टीने ही योजना फायद्याची आहे. ￭ ठेवीची किमान रक्कम दीड हजार असून, त्यानंतर दीड हजाराच्या पटीत रक्कम गुंतवणे व्याजाच्या दृष्टीने सोईचे पडते. एका (सिंगल) नावावर कमाल साडेचार लाख रुपये, तर दोघांच्या (संयुक्त) नावावर नऊ लाख रुपये ठेवता येतात. आठ टक्के व्याज आहे. ￭ व्याज दरमहा रोख स्वरूपात मिळत असल्याने गुंतवणूकदारांची सोय होते. ￭ ज्यांना दरमहा व्याज काढून घ्यायचे नसेल, त्यांना त्याच पोस्टात बचत बँक (सेव्हिंग) खाते उघडून, त्यात या योजनेचे व्याज परस्पर जमा करून घेता येते. ￭ मुदतीअंती मिळणारा बोनस आणि दरमहा मिळणारे व्याज लक्षात घेता या योजनेवरील व्याजदर नऊ टक्क्यांपर्यंत जातो. विशेष म्हणजे यातून मिळणार्‍या व्याजातून करकपात (टी.डी.एस.) केली जात नाही. ￭ मुदतीपूर्वीही पैसे मिळण्याची सोय यात ठेवण्यात आलेली आहे, पण पूर्ण सहा वर्षे पैसे ठेवले, तरच पाच टक्के बोनस मिळतो.

'ओरिजिनल पॉलिसी डॉक्युमेन्ट' मध्ये नाव चुकीचे लिहले गेले ('स्पेलिंग मिस्टेक') आहे.

प्रश्न:

भारतीय आयुर्विमा महामंडळाची (लाइफ इन्शुरन्स कॉपोर्रेशन-'एलआयसी') योजना खरेदी केली आणि या योजनेच्या 'ओरिजिनल पॉलिसी डॉक्युमेन्ट' मध्ये  नाव चुकीचे लिहले गेले ('स्पेलिंग मिस्टेक') आहे. नावात एक अक्षर (अल्फाबेट) अतिरिक्त पडले आहे. ही चूक दुरुस्त केली गेली नाही तर तिचे परिणाम काय होतील? चूक दुरुस्त करून घेण्यासाठी मी काय केले पाहिजे?

उत्तर:

पॉलिसीहोल्डरच्या नावातील अशी छोटी चूक विमा दावा पूतीर्च्या ('क्लेम सेटलमेन्ट') वेळी तसा आडवी येणार नाही. पण, 'पॉलिसी रेकॉर्ड्स'मध्ये ही चूक दुरुस्त केली नाही तर विमा कंपनीकडून तुम्हाला दिल्या जाणाऱ्या सर्वच रकमांच्या धनादेशांवर ('पेमेण्ट इन्स्ट्रुमेन्ट्स') चुकीचे नाव छापले जाईल, मग तो 'सर्व्हाय्व्हल बेनिफिट'चा चेक असो 'क्लेम'चा. त्यामुळे तुमची बँक असे चेक स्वीकारणार आणि वटविणार नाही. म्हणून नावातील ही चूक तुम्ही 'एलआयसी'च्या निदर्शनास आणून दुरुस्त करवून घ्या. नावातील चूक दुरुस्त करवून घेण्यासाठी स्वत:च्या एका चांगल्या ('व्हॅलिड') फोटोसह एक अर्ज सादर करणे पुरेसे आहे.

LIC: Deposit of money to your bank account

Life Insurance Corporation of India will send all payments including Survival Benefit, Maturity, Loan, Surrenders, and payments of Pension & Group Schemes etc., directly to your bank account. This is for ensuring speedy deposit of money to your bank account and also as per the transparency drive of the Government of India.

This facility will start immediately from 01st October, 2011.

हेल्थ इन्शुरन्सचे दावे कसे करावेत?

सर्व कागदपत्रे तयार असतील तर हेल्थ इन्शुरन्सचे दावे करताना तितक्या अडचणी येणार नाहीत . हे दावे सहज व सुरळीत होण्यासाठी पुढील गोष्टी पाळाव्यात . .... रिइम्बर्समेंट क्लेम - हॉस्पिटलात भरती होण्यापूर्वी ' टीपीए ' किंवा विमा कंपनीला कळवावे . अचानक हॉस्पिटलात न्यावे लागल्यास अशा आणीबाणीच्या वेळी भरती झाल्यापासून २४ तासांच्या आत कळवावे . - सर्व औषधांची व संबंधित खर्चाची प्रिस्क्रिप्शन , बिले व पेमेंट रिसिट जपून ठेवाव्यात . - बिले व रिसिटवर अचूक नाव व पत्ता असल्याची खात्री करून घ्यावी . - हॉस्पिटलातून घरी जाताना डिस्चार्ज कार्ड आठवणीने घ्यावे . - सर्व प्रिस्क्रिप्शन , बिले व डिस्चार्ज कार्डाची फोटोकॉपी जवळ ठेवावी . - पुढचे उपचार घरी सुरू ठेवायचे असतील तर डिस्चार्ज घेताना डॉक्टरांकडून तसे नमूद करून घ्यावे . - विम्याच्या दाव्यासाठीचा अर्ज भरून सोबत बिले , डिस्चार्ज कार्डाची मूळ प्रत व अन्य कागदपत्रे जोडावीत. - विम्याच्या दाव्यासाठीचा अर्ज प्रत्यक्ष जाऊन सादर करताना शिक्का मारलेली पावती आठवणीने घ्यावी . .... कॅशलेस क्लेम अचानक हॉस्पिटलात भरती करणे - हॉस्पिटलात भरती होताना विमा कंपनीने वा ' टीपीए ' ने दिलेले ओळखपत्र दाखवावे . - हॉस्पिटलात भरती झाल्यापासून २४ तासांच्या आत ' टीपीए ' किंवा विमा कंपनीला फोन करून किंवा ईमेलद्वारे कळवावे . ' क्लेम इंटिमेशन नंबर ' मिळाल्याची खात्री करून घ्यावी - ऑथरायझेशन फॉर्म भरून ' टीपीए ' किंवा विमा कंपनीकडे पाठवावा . त्यांनतर ते हॉस्पिटलला ऑथरायझेशन लेटर पाठवतील . - काही हॉस्पिटल १५ ते २० टक्के डिपॉझिट भरण्यास सांगण्याची शक्यता असते . विमा योजनेत समाविष्ट नसलेले खर्च वळते करून घेऊन डिपॉझिट नंतर परत दिले जाते . - डिस्चार्ज घेत असताना प्रिस्क्रिप्शन , बिले व डिस्चार्ज कार्डाची व अन्य कागदपत्रांची फोटोकॉपी घ्यावी . हॉस्पिटलातील नियोजित भरती - हॉस्पिटलात भरती करायचे आधीच ठरले असल्यास डॉक्टरांशी बोलून याबाबत निर्णय झाल्यावर विमा कंपनी वा ' टीपीए ' ला तसे कळवावे . - हॉस्पिटलात भरती करण्यासंबंधी विमा कंपनी वा ' टीपीए ' ला कळवल्यानंतर ' क्लेम इंटिमेशन नंबर ' नमूद करून घ्यावा . - प्री - ऑथरायझेशन फॉर्म भरून त्यामध्ये आवश्यक उपचार आणि त्यासाठी प्रस्तावित खर्च नमूद करावा . हा अर्ज पॉलिसी डॉक्युमेंटसोबत दिला जातो . हा अर्ज डाऊनलोडही करून घेता येतो . - तपशील तपासून घेतल्यावर विमा कंपनी वा ' टीपीए ' ' कॅशलेस ट्रीटमेंट ' साठी हॉस्पिटलला ऑथरायझेशन लेटर पाठवेल . - डिस्चार्ज घेत असताना प्रिस्क्रिप्शन , बिले व डिस्चार्ज कार्डाची व अन्य कागदपत्रांची फोटोकॉपी घ्यावी . मूळ प्रती हॉस्पिटलकडून विमा कंपनी वा ' टीपीए ' ला परस्पर दिल्या जातील . डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर हॉस्पिटलात भरती होण्यापूर्वीचे व झाल्यानंतरचे दावे स्वतंत्रपणे करावे लागतात . .... हॉस्पिटलात भरती होण्यापूर्वीचे व झाल्यानंतरचे दावे - हॉस्पिटलात भरती झाल्यानंतर पुढे उपचाराची आवश्यकता नसेल तर हे दावे हॉस्पिटलायझेशन क्लेमसोबत करता येतील . - हॉस्पिटलायझेशनपूर्वी ३० दिवस आणि त्यांनतर ६० दिवस आलेल्या खर्चाची भरपाई विमा कंपन्या करतात . - डॉमिसिलिअरी एक्सपेन्सेसमध्ये डिस्चार्जनंतर ६० दिवसांपर्यंत औषधे , डॉक्टरांची फी , चाचण्या , शुश्रुषा यांचा समावेश असतो . - विम्याच्या दाव्यासाठीचा अर्ज भरून , सोबत बिलांची व पावत्यांची मूळ प्रत जोडून सर्व कागदपत्रे ' टीपीए ' किंवा विमा कंपनीला सादर करावीत . - आपल्या संदर्भासाठी सर्व कागदपत्रांच्या फोटोकॉपी स्वत : जवळ ठेवून द्याव्यात . ..... विम्याचा दावा करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे - हेल्थ इन्शुरन्स पॉलिसीची प्रत - टीपीए कार्ड - टीपीए वा विमा कंपनीने दिलेला प्री - ऑथरायझेशन फॉर्म - पेशंट व डॉक्टरांची सही असलेला क्लेम फॉर्म - डिस्चार्ज कार्ड - हॉस्पिटलात दाखल करण्याचा सल्ला देणाऱ्या डॉक्टरांचे पत्र - औषधे व उपचारांसंदर्भातील सर्व प्रिस्क्रिप्शन - मेडिकल बिले - इनव्हॉइस नंबर , उपचार खर्चाचा तपशील , पेेमेंट केल्याचे पुरावे यासह हॉस्पिटलची बिले - मेडिकल रिपोर्ट , एक्स - रे , ब्लट टेस्टचे रिपोर्ट ( डॉक्टरांची सही असलेले ) - हॉस्पिटल रजिस्ट्रेशन सर्टिफिकेट - सोयीच्या दृष्टीने सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून ठेवावीत . ... दावे फेटाळले जाऊ नयेत म्हणून पाळायचे पथ्ये - हॉस्पिटल विमा कंपनीच्या नेटवर्कमध्ये आहे की नाही ते तपासून घ्यावे - एकापेक्षा अधिक हेल्थ कव्हर घेतली असल्यास विम्याच्या दाव्यामध्ये तसा उल्लेख करावा - प्रत्येक बिलासोबत ( मेडिसिन , डायग्नॉस्टिक्स व सर्जरी ) प्रिस्क्रिप्शन असणे आवश्यक आहे - विमा योजनेत डे - केअरचा समावेश नसेल तर किमान २४ तास हॉस्पिटलात भरती झाल्यावरच दाव्यासाठी विचार केला जातो .

म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करण्यापूर्वी..

म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करण्यापूर्वी..  कमी जोखीम, अधिक परतावा याकरिता गुंतवणुकीचे हक्काचे साधन म्हणजे म्युच्युअल फंड. पण, गुंतवणूक, मग ती कोणतीही असो, जोपर्यंत आपल्याला गुंतवणुकीच्या घटकाची नीट माहिती नसेल, तोपर्यंत त्यात न पडणेच इष्ट. केवळ आपले मित्र-मैत्रिणी करतात म्हणून त्यांच्याप्रमाणेच किंवा ते करतात त्यातच गुंतवणूक करणे हिताचे नाही. सध्या म्युच्युअल फंड हा असा घटक आहे की, त्यात केवळ जोखीमच कमी नाही, तर अधिक परतावा आणि जोडीला करात सूट यामुळे हा प्रकार लोकप्रिय आहे. मात्र, म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करण्यापूर्वी काही ठोकताळे तपासणे गरजेचे आहे. यासंदर्भात काही टिप्स.. म्युच्युअल फंड गुंतवणुकीचे फायदे: ￭ अत्यल्प खर्च. ￭ तज्ज्ञ फंड मॅनेर्जस तुमच्या गुंतवणुकीचे व्यवस्थापन करतात. ￭ पारदर्शकता. गुंतवणुकीची किंमत रोजच्या रोज कळते. ￭ तरलता - पैसे केव्हाही काढता येतात - ज्यामुळे अपेक्षित भांडवलवृद्धी झाली असता किंवा गरज असेल तेव्हा पैसे काढता येतात. ￭ ग्रोईंग आर्थिक व्यवस्थात सहभाची संधी. ￭ जगाच्या तुलनेत भारतीय अर्थ व्यवस्था वेगाने वाढत आहे. ￭ गुंतवणूक अनेक कंपन्यांच्या शेअर्शमध्ये गुंतविली जात असल्यामुळे र्मयादित जोखीम. ￭ इक्विटी लिंक सेव्हिंग स्कीममध्ये गुंतवणूकीतून आयकर कलम ८0-सी खाली मूळ उत्पन्नात वजावट मिळण्याची सुविधा. ￭ गुंतवणूक केल्या दिवसापासून एक वर्षानंतर पैसे काढले असता परतावा करमुक्त असतो. म्युच्युअल फंड गुंतवणुकीचे तोटे: ￭ आपले नियंत्रण नसते. ￭ नफा किंवा नुकसान शेअर बाजारातील चढउतारावर अवलंबून असते. ￭ निश्‍चित परतावा माहीत नसतो. ￭ आता दीर्घ मुदत म्हणजे किती हे व्यक्तीसापेक्ष वेगवेगळे असू शकते. ￭ किमान ३ ते १0 वर्षे थांबण्याची तयारी असणे सवरेत्तम म्हणता येईल. ￭ नियमित ठरावीक मुदतीने चांगल्या स्कीममध्ये गुंतवणूक करीत राहणे फारच उत्तम. ￭ ठरावीक मुदत ही शक्यतो दरमहा, दर तीन महिन्यांनी अथवा वार्षिक ठरवता येते. ￭ यामध्ये सरासरीचा फायदा मिळतो (जेव्हा आपल्या गुंतवणुकीपोटी जास्त युनिट प्राप्त होतात व सरासरी होते). ￭ आणखीन एक उत्तम पर्याय म्हणजे ज्याला शक्य असेल त्याने मार्केट प्रत्येक वेळी ३00 ते ५00 पॉंइंटने खाली येते त्या प्रत्येक वेळी गुंतवणूक करावी. यामध्ये मार्केटमध्ये तेजी आल्यावर फायदा होण्याची शक्यता असते.